Mijn gezin & rouw.

MH17 monument

Rouwen… een proces wat (mijn inziens) nooit helemaal stopt maar telkens in een cirkeltje opnieuw voorbij komt. Ook na de dood beweegt de liefde. Het leven beweegt altijd vooruit, dat laat de dood ons zien en de liefde verborgen in het gemis raakt delen in ons aan waar we eerder nog niet bij konden, telkens opnieuw naar een nieuwe laag... Iets wat we ieder voor zich zelf te dragen hebben. Het komt in alle families voor en dus ook in die van mij. En of we het nu wel of niet comfortabel vinden, ook onze kinderen krijgen hiermee te maken. Ik deel graag een klein stukje van mijn verhaal als moeder in een gezin met rouw. Niet perfect, gewoon rauw en eerlijk. precies wat de dood ook is.

De MH17 ramp is nu eenmaal een onderdeel van ons familiesysteem met alle gevolgen van dien. Hoe ga ik als moeder om met rouwverwerking in mijn gezin wanneer er in dit specifieke verhaal een groot gemis bij een van de ouders ligt. Een gemis wat het kind altijd voelt, vaak nog eerder dan de volwassenen zelf.. De verantwoordelijkheid voor de verschillende emoties in dit gemis ligt bij meerdere familieleden en daar heb ik als ouder geen controle over.

Ik kan als ouder niet alles voor mijn kind oplossen,

Sommige dingen moeten ze nu eenmaal zelf doorleven en zijn ook onderdeel van hun lot.

Het enige wat ik als ouder nu kan doen is mijn eigen emoties (zoals verdriet of boosheid) serieus nemen en in “hier” het huidige moment trouw blijven aan mijn moederinstinct en de emotionele grenzen bewaken van mijn kinderen. Dat betekent ook naar hun toe eerlijk zijn in mijn antwoorden op de vragen die ze mij stellen. Eerlijk in de realiteit (zonder drama) over wat er gebeurd.

Vorig jaar zomer brachten we een bezoek aan het nationaal MH17 monument. Voor onze familie een bekende plek maar voor mijn kinderen was dit hun eerste bezoek. Iets wat ik bewust heel lang heb afgehouden. Lang was ik zoekende in of ik ze hier überhaupt mee naar toe zou nemen en anders in welke houding ik mijn kinderen hiermee naar toe kon nemen.

Vorig jaar zomer waren de kinderen weer ouder, begonnen ze er naar te vragen en zag ik helder voor me hoe we dit konden doen.

Het nationale MH17 monument is een plek die voor ons krachtig en liefdevol is om te bezoeken. Je voelt de liefde en het krachtenveld wat ontstaat wanneer zoveel mensen elkaar weten te vinden in hetzelfde gemis en verdriet. Het is voor mij altijd een reminder dat er ook mooie dingen voort kunnen komen uit zoveel pijn. 

Tegelijkertijd is het ook een plek vol met de andere kant: gemis, frustratie, boosheid, machteloosheid en verdriet. Heel veel emoties die in veel families maar moeilijk de ruimte krijgen omdat het nu eenmaal écht overweldigend is en ga er dan maar eens aan staan om alles te voelen wat er te voelen valt. Dat is (bijna) niet te doen of uit te houden! Terwijl je daar loopt hoor je telkens weer de lege stilte die zo kenmerkend was voor de eerste periode na de ramp. Het zijn allemaal emoties die je letterlijk kunt voelen wanneer je hier rondloopt. Want ze horen allemaal bij elkaar en hebben recht op een plek.. Al deze dualiteiten tezamen maken het een hele bijzondere plek om te herdenken en eens te bezoeken. 

Mijn partner roept al langer dat hij graag de kinderen mee wil nemen naar deze plek. En eerlijk, dan gaan voor mij de alarmbellen af en dat weet hij ook inmiddels. 😅 Want wat maakt nou in hem dat hij dolgraag wil dat de kinderen deze plek leren kennen? Wat is zijn motivatie… wat wil je de kinderen brengen? Het is een gesprek dat wij hier de afgelopen jaren constant met elkaar voeren. Soms in alle rust en soms loopt dit hoog op maar altijd bloed eerlijk naar elkaar. Want alleen zo kunnen we kijken naar de behoefte en het verdriet wat er werkelijk achter deze vraag ligt. Het is namelijk zijn broer, zijn grote lieve broer die hij moet missen en die we samen herdenken. Het is de broer van mijn partner en niet van onze kinderen! Dat klinkt voor sommige mensen pijnlijk als ik het zo zeg maar het is wel de feitelijke waarheid waar we het mee moeten doen en heling in vinden. Wetende dat kinderen (in het systeem) ontzettend loyaal zijn aan hun (groot)ouders vind ik het als moeder & systemische opsteller cruciaal om hierbij stil te blijven staan wanneer we deze keuzes maken.  Het is zijn dierbare broer en onze oom, schoonbroer (en daarnaast ook onze schoonzus Astrid) die daar beiden een boom hebben staan ter nagedachtenis. Het litteken wat dit heeft achtergelaten is onnoemelijk groot, klopt! Zoveel machteloosheid, frustratie en boosheid waar soms makkelijk, maar vaak moeilijk bij te komen is om te doorvoelen. In deze tragedie is de grootsheid van het verhaal wat het rouwen soms ook in de weg zit. Want wat blijft er achter dit grootse verhaal, deze wereldse politiek nog over van de werkelijke persoon achter dit verhaal, het familielid wat gemist wordt. Zijn of haar identiteit was zoveel meer dan alleen maar dit verhaal. Tegelijkertijd is het, een verhaal van onze familie.. maar niet van onze kinderen om te dragen. Ze waren nog niet eens geboren toen deze ramp zich voltrok en ja ze groeien wel op in deze familie. Bart & Astrid zijn onderdeel van onze familie. We leren de afgelopen jaren hen steeds beter

te eren op hun eigen plek, maar houden ze niet levend. Soms komen ze ter spraken bij alledaagse dingen of in herinneringen die voorbij komen. Op mooie dagen steekt papa een lichtje voor ze aan. Maar mijn kinderen hoeven het niet te dragen… Niet het gemis, het verdriet en ook de boosheid is van hun vader en van oma… niet van hen. Met liefde & respect mogen ze dat daar laten.

Dit is iets waar ik als moeder voor blijf staan en op dit soort momenten dus éxtra bewust van ben.

Ook wanneer ik door het herdenkingsbos wandel met mijn kinderen. Ik let extra op mijn bewoordingen, blijf observeren om te kijken waar de energie en behoefte ligt terwijl we door het herdenkingsbos wandelen. Zinnen die ik bijvoorbeeld bewust kies & gebruik:  “Kom jongens, we gaan hier voor papa even naar toe.”

“Het is papa zijn grote broer en daarom is hij verdrietig, maar je kan dit niet voor papa oplossen, hij is volwassen. Jij mag gaan spelen.” “Wanneer papa verdrietig is mogen we hem een knuffel geven of een schouderklopje, maar papa is volwassen en kan dit zelf.” “Wanneer papa écht hulp nodig heeft dan mag hij naar mama toe komen.” “We zijn gewoon in de buurt en geven papa een beetje ruimte.” “Kom wij gaan even spelen en dan kan papa even bij de boom blijven zitten” Maar ik durf ook dingen te vragen aan de kinderen. Want wat leeft er in hun nu we hier zo rondlopen? “Wanneer je iets wilt vragen, ben ik er..” “Waar wil jij naar toe lopen?” “Wauw, zie je ook hoe groot de zonnebloemen hier mogen groeien?” “Ik kan me voorstellen dat het ook een beetje gek is om hier rond te lopen.” We maken een dansje, tellen de bomen, zoeken samen naar ome Bart & tante Astrid en we trekken een klein sprintje naar het monument. En eerlijk gezegd vind ik het een mooi beeld. Spelende kinderen van de volgende generatie. Spelend tussen de bomen die herinneren aan onze familieleden waarvan het leven gruwelijk ontnomen is, staat daar de nieuwe generatie weer klaar om te spelen, plezier te maken en vol het leven te ontdekken. 

En ik zie het beeld voor mijn ogen ontstaan… De dood & het leven, verdriet & plezier, spelen & strijden, afscheid & ontmoeten. Het is de liefde die ons met onze dierbaren verbond in het leven en die ook na de dood door blijft bewegen. Het is dezelfde liefde die ons door alle dualiteiten van het leven laten bewegen en alles laten voelen.. Het zijn constant de dualiteiten die niet zonder elkaar kunnen. Juist wanneer we de pijnlijke kant van het leven kunnen doorleven, kunnen we ten volle de andere kant van het leven weer ervaren en omarmen. De manier waarop we ons tot hiertoe verhouden, vormt ons gedrag. En maakt onze taal, onze normen en waarden waarmee we de liefde uitdrukken en doorgeven aan de generaties na ons. 

Dit allemaal zag ik tussen de bomen van het herdenkingenbos, die ons herinneren aan het leven wat er ooit was en via hun wortels is doorgegeven. We maken het bezoek niet te lang… Als het genoeg is, is het genoegen dans en speel ik met de kinderen langzaam het bos uit, zodat mijn partner zijn eigen plan kan trekken en trouw kan blijven aan zijn eigen emoties en gevoel.

Of dit de juiste manier is? Geen idee, dat weet je als ouder nooit. Ik ben me bewust dat ze ongetwijfeld later als volwassenen dit thema een keer tegen zullen komen in hun reis. Het hoort bij hun rugzak en ik kan niet alles voor ze weghouden en/of oplossen. Ik heb wel de verantwoordelijkheid om ze niet bewust te belasten. Op dat moment heb ik met alle kennis die ik heb naar eer en geweten gehandeld. Als ik beter had gekund, dan had ik dit gedaan. Dit is alles wat ik ze op dit moment mee kan geven vanuit mijn grote onvoorwaardelijke liefde naar hen als hun moeder.

Rouw in een familie is altijd complex en een rauw maar de dood geeft ons ook een moment van reflectie, stilte en plant zaadjes om vanuit daar te kunnen leren, ontdekken en groeien als mens.

Dwars door alle pijn, tranen en ingewikkelde emoties heen. Het wordt nooit meer hetzelfde omdat je als mens op een ander level terechtkomt. En naar eer en geweten probeer je hier in je eigen leven vorm en of betekenis te geven. Als je beter had gekund, dan had je dit wel gedaan. En als je beter kan, dan is het jouw verantwoordelijkheid om hier iets mee te doen.

In de eerste plaats voor jezelf, maar ook voor de generaties die na jou komen.  Ik geloof dat je je overleden dierbaren het meest kunt éren wanneer je vanuit die onvoorwaardelijke liefde en respect kiest om ten alle tijden je eigen hartsverlangen voorop te zetten. En het leven ten volste gaat leven. In liefde geschreven. Lou. 🤎